Prototyp (ang. prototype) to wstępna, celowo uproszczona wersja rozwiązania - od papierowego szkicu, przez klikalną makietę, po działający wycinek systemu - zbudowana po to, żeby przetestować pomysł z użytkownikami, zanim powstanie właściwy produkt. Prototypy różnią się wiernością (fidelity): lo-fi (szkice, szare prostokąty) testuje koncepcję i przepływ, hi-fi (wygląd niemal docelowy, klikalne przejścia) testuje konkretne ekrany i mikrodecyzje.
Analityk używa prototypów, bo to najtańszy znany sposób walidacji wymagań interfejsowych: błąd znaleziony na makiecie kosztuje godzinę grafika, ten sam błąd po wdrożeniu - sprint zespołu plus zaufanie użytkowników.
Przykład (MediFlow). Sześcioekranowy klikalny prototyp rejestracji online w Figmie, testowany z ośmioma pacjentami przychodni (rekrutowanymi w poczekalni, za bon na kawę). Zadanie: "proszę umówić wizytę u kardiologa w przyszłym tygodniu". Pięć z ośmiu osób nie zauważyło przycisku zmiany placówki i próbowało umówić się do przychodni na drugim końcu miasta. Poprawka - wybór placówki jako pierwszy krok zamiast ukrytego filtra - weszła do projektu przed napisaniem jakiegokolwiek kodu.
Częsta pomyłka. Zbyt dopracowany prototyp pokazany za wcześnie: interesariusze widzą "prawie gotowy system" i pytają, czemu wdrożenie zajmie jeszcze pół roku - a użytkownicy boją się krytykować coś, co wygląda na skończone. Czasem brzydsze znaczy lepsze. Druga pomyłka: zbieranie opinii zamiast obserwacji. Pytanie "podoba się pani?" daje grzeczne "tak"; zadanie "proszę umówić wizytę" daje prawdę. Testuje się zachowanie, nie deklaracje.